Nie trzeba doświadczyć wojny, żeby żyć z jej konsekwencjami. Wystarczy dorastać w domu tych, którzy ją pamiętają. To tam wojna zostaje najdłużej – w rodzinnych historiach, w przemilczeniach, w sposobie, w jaki kochamy, boimy się, wychowujemy dzieci i wyobrażamy sobie świat.
Ludzie, którzy przeżyli II wojnę światową, wracali do życia bez języka do opowiedzenia własnego cierpienia i bez psychologicznego wsparcia. Mieli założyć rodziny, odbudować domy, miasta, państwo i codzienność. Nikt nie uczył ich, jak odbudować siebie. To, czego nie zdołali przyswoić i nazwać, często przekazali dzieciom i wnukom. Dlaczego w Polsce objawy zespołu stresu pourazowego występują znacznie częściej niż w większości krajów Europy? Dlaczego niemal co piąta Polka i co piąty Polak go doświadczają? Co w nas zostało z tych, którzy przeżyli okupację, obozy, wysiedlenia, Wołyń, Sybir, Powstanie Warszawskie czy akcję „Wisła”? I jak to dziedzictwo działa w nas do dziś?
Katarzyna Surmiak-Domańska — reporterka od lat związana z „Gazetą Wyborczą”. Współpracuje jako tutorka i wykładowczyni z Polską Szkołą Reportażu przy Instytucie Reportażu. Z wykształcenia romanistka. Autorka m.in. opowieści reporterskiej „Mokradełko”, która znalazła się w finale Nagrody Literackiej Nike 2013 i była wystawiana w Teatrze Nowym w Poznaniu w inscenizacji Mikołaja Grabowskiego. W 2016 roku została ponownie nominowana do Nagrody Nike za „Ku Klux Klan. Tu mieszka miłość”. Książka była również nominowana do Nagrody im. Beaty Pawlak oraz do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. W 2018 roku opublikowała reportaż biograficzny „Kieślowski. Zbliżenie”, który przyniósł jej Nagrodę „Newsweeka” im. Teresy Torańskiej oraz znalazł się w finale Górnośląskiej Nagrody Literackiej Juliusz. Jej książka „Czystka” otrzymała Wawrzyn – Literacką Nagrodę Warmii i Mazur, Nagrodę Historyczną Młodzieżowych Klubów im. Kazimierza Moczarskiego, znalazła się w finale Literackiej Nagrody Europy Środkowej ANGELUS i finale konkursu Grand Press – Książka Reporterska Roku 2022 oraz otrzymała nominację do Nagrody im. Beaty Pawlak. Została także uznana przez „Książki. Magazyn do Czytania” za najlepszą książkę 2021 roku.
